Regione Autònoma de sa Sardigna

Limba e Contos de Sardigna


Limba > Fonologia

Fonologia

2. Sìllabas, atzentos, ditongos

Ogni faeddu podet èssere partzidu in unidades minores, fatas dae a su mancu una vocale, chi currispondent a un'emissione de boghe ùnica. Custas unidades sunt sas sìllabas.
Una sìllaba est aberta cando finit in vocale, est serrada cando finit in cunsonante.

Mare > ma+re
ma e re sunt duas sìllabas apertas

forte > for+te
for est una sìllaba serrada, te est una sìllaba aperta

tempus > tem+pus
tem est una sìllaba serrada, pus su matessi

Cando in sa matessi sìllaba bi sunt duas vocales, tando bi podet àere unu ditongu.
Si sa vocales sunt tres est unu tritongu.
Sos ditongos in sardu sunt:

ae, ai, au, ia, ie, iu,oi, ua, ui

Unu tritongu est presente in biaitu > biaitu

Comente si partzint in sìllabas sos faeddos?

Cunsonante+vocale o ditongu formant una sìllaba: ma-nu; dae, biu, viu-da, mie
Sas cunsonantes dòpias cherent partzidas: mannu > man+nu, ballu > bal+lu
Sa D dòpia, sigomente tenet unu sonu particulare, non si partzit: modde > mo+dde
Sa s cumposta non cheret partzida dae sa cunsonante chi benit a pustis: pastore > pa+sto+re

Comente si marcant sos atzentos?

S'atzentu podet èssere tònicu e gràficu. S'atzentu tònicu est su chi si pronùntziat. Su gràficu est su chi si marcat in s'iscritura.. In sardu s'atzentu gràficu si marcat in sas vocales in ue ruet s'atzentu tònicu francu su casu chi sa vocale siat sa penùrtima.

  Atzentu tònicu Atzentu gràficu  
ùrtima Galuse Galusè cheret marcadu
penùrtima coghina coghina non cheret marcadu
tertzùrtima sìndigu sìndigu cheret marcadu
cuartùrtima audiu àudiu cheret marcadu

Esertzìtzios

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu partzidos in manera giusta:

cu-stu   car-rot-za   bin-nen-na
cus-tu   car-rot-za   bin-nen-na
cu-stu   car-ro-tza   bin-nen-na

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu partzidos in manera giusta:

mol-la   mo-la   i-stru-tzu
mo-lla   mo-la   is-tru-tzu
mol-la   mo-la   i-stru-tzu

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu partzidos in manera giusta:

con-chi-sta   i-mpia-stru   is-tram-pare
con-chi-sta   i-mpia-stru   i-stram-pa-re
con-chi-sta   im-pia-stru   i-stram-pare

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu partzidos in manera giusta:

ghi-ddia   biai-tu   cra-u
ghid-dia   biai-tu   cra-u
ghi-ddia   biai-tu   cr-a-u

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu cun atzentos giustos

laurea   pupia   raju   cafè
làurea   pupia   raju   cafè
laurea   pupia   ràju   cafè

Sèbera sas rigas in ue sos faeddos sunt totu cun atzentos giustos

màchina   chircare   tennere   sòrighe
machina   chircare   tennere   sòrighe
màchina   chircare   tènnere   sòrighe