2. Preistòria e protoistòria de Sardigna

Benende a sa Sardigna, pro como nemos podet discùtere chi tenimus una preistòria longa longa - ca ant agatadu pedras traballadas in su pleistotzene mèdiu inferiore
(dae 600 a 300 mìgia annos como) -, una protostòria curtza - ca a su sòlitu cumintzat cun sos nuraghes (pagu prus o mancu dae su 1500 a.C.) -, e un'istòria chi cumintzat cun sa fine de sa dominatzione cartaginesa (pro cunventzione dae su 238 a.C).
Non totus sos chi iscrient de sa Sardigna antiga la pensant a sa matessi manera, e difatis est possìbile lèghere un'interpretatzione in unu libru e un'àtera diferente de su totu in un'àteru. Ma su chi ischimus de seguru, est chi:

1. òmines de su gènere Homo sapiens sapiens organizados in grupos collaborativos de nu puntu de bista sotziale bi nde fiant a su mancu dae su neolìticu (dae 6000 a 4500 a.C.),
2. chi ant populadu totu s'ìsula,
3. chi durante sos millènios sunt intrados in cuntatu cun àteras populatziones bènnidas dae mare,
4. chi sa malària fiat una costante terrìbile e sa cunseguèntzias de custa maladia ant modificadu in manera determinante su patrimòniu genèticu de sos sardos,
5. chi pro como no est possíbile a nàrrere cantas e cales limbas si faeddaiant in Sardigna, cales fiant sas mitolologias issoro, cales e cantas formas de guvernu bi fiant, si iscriiant o nono, si carculaiant su tempus sighende su sole o sa luna, si navigaiant prus a tesu de sas costeras de Sardigna, de Còrsica e de Toscana.

Seghende in curtzu, no ischimus comente fàghere pro incumintzare s'istòria documentale nostra in antis de sa dominatzione romana.

Glossàriu

Cartàgine, Còrsica, Dominadore, Malària, Neolìticu, Sardigna, Toscana.